LECZENIE RAN 2025; 23 (2)

Artykuł redakcyjny | Editorial paper

„Pielęgniarka od ran” – współczesne standardy opieki i bezpieczeństwo pacjenta

“Wound care nurse” – modern standards of care and patient safety

Katarzyna Cierzniakowska

Katedra Pielęgniarstwa Zabiegowego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska

Adres do korespondencji:
Katarzyna Cierzniakowska, Katedra Pielęgniarstwa Zabiegowego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum, ul. Łukasiewicza 1, 85-821 Bydgoszcz, e-mail: katarzyna.cierzniakowska@biziel.pl

Nadesłano: 10.08.2026; Zaakceptowano: 13.08.2026

LECZENIE RAN 2026; 23(2):57–58

DOI: https://doi.org/10.60075/Ir.v23i2.181

Artykuł (PDF)

Nowoczesna opieka nad pacjentem z raną to praktyka kliniczna wpływająca na poprawę bezpieczeństwa pacjenta poprzez zwiększenie zgodności postępowania z wytycznymi, usprawnienie koordynacji opieki oraz wdrażanie praktyki opartej na dowodach naukowych. Jakość opieki w obszarze leczenia ran jest kluczowa ze względu na wysokie ryzyko zakażenia, istotnych zaburzeń w gojeniu ran i innych powikłań. Wyniki leczenia powinny obejmować efekty specyficzne dla rany, takie jak czas gojenia, zmniejszenie rozmiaru rany, a także poprawę jakości życia. W przypadku pacjentów, którzy oczekują wygojenia, zaleca się aktywne podejście do osiągnięcia tego celu. W przypadku gdy gojenie nie jest oczekiwane, np. u pacjentów paliatywnych, wyniki leczenia powinny obejmować zmniejszenie bólu, kontrolę wysięku, kontrolę zapachu i/lub inne korzyści związane z opieką nad raną, wpływające na jakość życia [1].

Opieka pielęgniarska nad pacjentem ma pozytywny wpływ na gojenie się ran i dobrostan psychospołeczny. Wiedza i doświadczenie pielęgniarki w zakresie leczenia ran wpływają na zaufanie pacjenta do pielęgniarki. Kompleksowa opieka nad pacjentem, monitorowanie bólu, ocena stanu odżywienia i aktywności fizycznej, podejmowane miejscowo działania terapeutyczne i ich efekty wpływają na wysoki poziom zadowolenia z opieki świadczonej przez pielęgniarki. Edukacja pacjenta jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi prewencji powikłań w leczeniu ran. Badania wskazują, że zapewnienie edukacji ukierunkowanej na rozwijanie umiejętności samoopieki, rozpoznawanie objawów infekcji oraz przestrzeganie zaleceń terapeutycznych w pierwszym miesiącu opieki nad raną może znacząco poprawić wyniki leczenia [2, 3]. Kompetencje pielęgniarek w zakresie preskrypcji wyrobów medycznych i leków skracają ścieżkę terapeutyczną i zmniejszają ryzyko opóźnień w leczeniu. Dzięki temu pacjent otrzymuje szybszą, bardziej spójną i bezpieczną opiekę.

Ze względu na złożoność patofizjologii ran oraz wysokie ryzyko powikłań, kształtowanie standardów opieki nad chorym z raną wymaga analitycznego i wielowymiarowego podejścia obejmującego aspekty ogólne, takie jak: ocena etiologii rany, optymalizacja stanu ogólnego pacjenta oraz wdrażanie spersonalizowanego procesu terapeutycznego. W tym zakresie najkorzystniejszy jest model interdyscyplinarny, w którym współpraca specjalistów różnych dziedzin – chirurgii, diabetologii, angiologii, dermatologii, podologii, fizjoterapii i pielęgniarstwa – pozwala na kompleksową ocenę pacjenta oraz wdrożenie spójnego planu terapeutycznego. Celem takiego modelu opieki jest szybsza diagnostyka, redukcja fragmentacji opieki oraz poprawa komunikacji między członkami zespołu, co przekłada się na zmniejszenie liczby powikłań, skrócenie czasu gojenia oraz ograniczenie kosztów leczenia.

Aktualnie występującym problemem, nie tylko w Polsce, jest utrudniony dostęp pacjenta z raną do kompleksowej opieki. Niewystarczające zasoby kadry medycznej, a także brak organizacji pracy i rozwiązań systemowych uniemożliwiają właściwą opiekę nad stale rosnącą liczbą pacjentów z ranami przewlekłymi. Z tego względu coraz częściej podnoszone są dyskusje i prace zmierzające do rozwoju kompetencji pielęgniarek, aby skracać kolejki do lekarzy i odwracać piramidę świadczeń, przesuwając pacjentów z opieki szpitalnej do ambulatoryjnej [4].

Rozwiązaniem tego problemu w wielu systemach ochrony zdrowia stało się wprowadzenie do praktyki klinicznej pielęgniarki zaawansowanej praktyki (Advanced Practice Nurse – APN). Według Kilańskiej doświadczenia międzynarodowe jednoznacznie wskazują, że APN osiągają największą skuteczność tam, gdzie opieka wymaga ciągłości, koordynacji oraz zaawansowanych kompetencji klinicznych, a dostęp do lekarzy jest ograniczony. W praktyce przekłada się to na konieczność systemowego włączenia APN do zespołów zajmujących się leczeniem ran [5]. W zespole interdyscyplinarnym APN może pełnić funkcję koordynatora opieki, zapewniając spójność działań oraz ciągłość terapii. Badania wykazują, że obecność APN w zespołach leczenia ran zmniejsza liczbę nieplanowanych hospitalizacji, redukuje ryzyko progresji ran przewlekłych oraz poprawia efektywność całego procesu terapeutycznego [6]. Wprowadzenie modelu APN do systemu opieki nad pacjentem z raną przewlekłą jest zgodne z międzynarodowymi standardami i stanowi istotny krok w stronę budowania bezpiecznego, efektywnego i nowoczesnego systemu leczenia ran.

Oświadczenia

Autorka deklaruje brak konfliktu interesów.
Praca nie uzyskała finansowania zewnętrznego.
Zgoda Komisji Bioetycznej nie była wymagana.

Piśmiennictwo

1. Eriksson E, Liu PY, Schultz GS i wsp. Chronic wounds: Treatment consensus. Wound Repair Regen 2022; 30: 156-171. DOI: 10.1111/wrr.12994. Errata w: Wound Repair Regen 2022; 30: 536. DOI: 10.1111/wrr.13035.
2. Dhar A, Needham J, Gibb M, Coyne E. The client and family experience of attending a nurse-led clinic for chronic wounds. Aust J Prim Health 2024; 30: NULL. DOI: 10.1071/PY23081.
3. Bobbink P, Gschwind G, Larkin P, Probst S. Making Conscientious Decisions: Engaging in Venous Leg Ulcer Self-Management Following Nurse-Led Patient Education. Qual Health Res 2025; 35: 901-915. DOI: 10.1177/10497323241285692.
4. Banasiewicz T, Mrozikiewicz-Rakowska B, Lipiński P i wsp. Porozumienie na rzecz Profesjonalnej Terapii Ran. Leczenie Ran 2024; 22:22-45.
5. Kilańska D. Strategie skutecznego wdrażania, integracji i trwałości zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej. Leczenie Ran 2026; 23: 37-53. DOI: 10.60075/lr.v23i1.141.
6. Bazaliński D, Dynarska J, Lipiński P i wsp. Advanced Nursing Practice in the field of wound prevention and treatment in Poland: need, potential, and directions for development. Position Statement of the Polish Wound Treatment Society. Leczenie Ran 2026; 23: 1-8. DOI: 10.60075/lr.v23i1.150.