LECZENIE RAN 2025; 23 (1)

Od Redakcji | From the Editor

Szanowni Państwo,

Oddajemy w ręce Państwa kolejny numer czasopisma, który w całości poświęcony jest promocji zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej (Advanced Practice Nursing – APN) i możliwości wykorzystania w leczeniu ran i przetok.

Zaawansowana praktyka pielęgniarska to koncepcja, która zakłada rozszerzenie tradycyjnej roli pielęgniarki o nowe, wysokospecjalistyczne kompetencje kliniczne i decyzyjne. Jej rozwój rozpoczął się w latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, a nieco później w krajach europejskich. Według Światowej Organizacji Zdrowia APN jest coraz bardziej powszechna w świecie. W 2025 r. ok. 62% państw zadeklarowało wdrożenie APN do systemu opieki zdrowotnej. Obecnie w krajach Europy Zachodniej 30–40% świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej realizowane jest przez pielęgniarki APN. Liczne publikacje naukowe potwierdzają korzyści wynikające z wdrożenia APN do systemu opieki zdrowotnej, w tym między innymi obniżenie kosztów opieki, zwiększenie dostępności pacjentów do opieki, poprawa satysfakcji pacjentów z opieki, co przyczynia się do optymalizacji opieki zdrowotnej.

W Polsce wraz ze zmianami systemu kształcenia pielęgniarek rozpoczęły się dyskusje i prace nad wdrażaniem APN do systemu opieki zdrowotnej. Prace te przyniosły wymierny rezultat w postaci opracowania dokumentu przyjętego przez rząd w 2019 r. Polityka wieloletnia państwa na rzecz pielęgniarstwa i położnictwa w Polsce (uchwała Rady Ministrów Nr 124/2029), wydania standardów kształcenia pielęgniarek z 25 lipca 2019 r. i 10 października 2024 r., przyjęcie 17 maja 2024 r. Deklaracji Gdańskiej potwierdzającej jednomyślność środowiska pielęgniarskiego w sprawie rozwoju APN oraz powołanie 2 kwietnia 2025 r. przez Ministra Zdrowia zespołu celem określenia obszarów dla APN.

Wdrożenie koncepcji APN w Polsce w zakresie leczenia ran rozpoczęto w 2013 r. z inicjatywy prof. dr hab. A. Gaworskiej-Krzemińskiej, dr hab. D. Kilańskiej i dr B. Wieczorek-Wójcik, uzyskując akceptację ówczesnego konsultanta krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego i operacyjnego prof. dr hab. M. Szewczyk oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran (PTLR) prof. dr. hab. A. Jawienia. Podjęte w tym zakresie działania zostały opisane w publikacji Działania na rzecz rozwoju pielęgniarki zaawansowanej praktyki w Polsce – projekt pilotażu APN w zakresie leczenia ran i przetok i zamieszczone w czasopiśmie Leczenie Ran 2024; 21 (3): 92–97, DOI: 10.60075/lr.v21i3.77.

Biorąc pod uwagę tworzenie nowych rozwiązań systemowych w obszarze leczenia ran i przetok w ramach APN, uznaliśmy, że konieczne jest przedstawienie Czytelnikom aktualnych informacji w tym zakresie. W związku z tym poświęcić temu aktualny numer czasopisma. Liczymy na zaangażowanie całego środowiska medycznego, w tym przede wszystkim lekarzy i pielęgniarek reprezentujących różne dziedziny kliniczne do otwartego dialogu i współpracy na rzecz wdrażania APN w obszarze leczenia ran i przetok.

W aktualnym numerze czasopisma zamieszczono stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran w sprawie APN w obszarze profilaktyki i leczenia ran w Polsce, strategie skutecznego wdrażania APN oraz przykłady wykorzystania APN w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej w obszarze leczenia ran i przetok.

Polskie Towarzystwo Leczenia Ran w swoim stanowisku uzasadniło potrzebę wdrożenia APN w obszarze profilaktyki i leczenia ran, wskazując jednocześnie na konieczność wprowadzenia odpowiednich regulacji prawnych, przygotowania i wdrożenia programów pilotażowych oraz zapewnienie środków finansowych. W artykule zamieszczono również zestawienie obecnych i oczekiwanych kompetencji dla specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa oraz pielęgniarki zaawansowanej praktyki w obszarze leczenia ran i przetok.

W artykule o charakterze przeglądowo-koncepcyjnym zaprezentowano strategie skutecznego wdrażania APN. Artykuł został opracowany na podstawie piśmiennictwa naukowego oraz raportów instytucji międzynarodowych dotyczących wdrażania APN, ze szczególnym uwzględnieniem jej znaczenia dla poprawy jakości opieki klinicznej, w tym opieki nad pacjentem z raną przewlekłą.

W kolejnych pracach w tym numerze zaprezentowano przykłady wykorzystania APN w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej w obszarze leczenia ran i przetok.

Mamy nadzieję, że prezentowane treści staną się cennym źródłem wiedzy o APN i możliwości wykorzystania potencjału pielęgniarek w polskim systemie opieki zdrowotnej dla zwiększenia dostępności opieki zdrowotnej dla pacjentów i poprawy ich wyników leczenia.

Zachęcamy Państwa do dzielenia się swoimi osiągnięciami i wynikami badań na łamach naszego czasopisma w obszarze leczenia ran i przetok w ramach rozwoju APN.